ପାର୍ବଣ ଋତୁରେ ଚିନ୍ତାରେ ମୂର୍ତ୍ତି କାରିଗର: କଞ୍ଚାମାଲ ଦରବୃଦ୍ଧି ଓ ଅସମୟ ବର୍ଷା ଆଗରେ ହାର୍ ମାନୁଛି ମାଟି କଳା
ଖୋର୍ଦ୍ଧା/କଟକ:
ଗଣେଶ ପୂଜାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦୁର୍ଗାପୂଜା, ଲକ୍ଷ୍ମୀପୂଜା ଓ କାଳୀପୂଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ଏବେ ଉତ୍ସବମୁଖର ପରିବେଶ। ପୂଜା ମଣ୍ଡପଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜୋରସୋରରେ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ଯେଉଁ କାରିଗରମାନେ ନିଜ ହାତର ଯାଦୁରେ ମାଟିରେ ଜୀବନ୍ୟାସ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଆଖିରେ ଏବେ ଲୁହ। ବର୍ଷସାରା ଏହି ପୂଜା ଋତୁକୁ ଚାହିଁ ରହିଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି କାରିଗରମାନେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଭିନ୍ନ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଆର୍ଥିକ ଓ ମାନସିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରତିକୂଳ ପାଗ ଓ ଅସମୟ ବର୍ଷା: ଲଘୁଚାପ ଜନିତ ବର୍ଷା କାରିଗରଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ବାଧକ ସାଜିଥାଏ। ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ କଞ୍ଚା ମୂର୍ତ୍ତି ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଖିପାରେ ନାହିଁ, ଯାହା ଫଳରେ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ରଙ୍ଗ ଦେବା ଓ ସାଜସଜ୍ଜା କରିବା ବିଳମ୍ବ ହୁଏ।କଞ୍ଚାମାଲର ଦରବୃଦ୍ଧି: ଚିଟାମାଟି, ସୁତୁଲି, ନଡ଼ା, କାଠ, ରଙ୍ଗ ଏବଂ କୁଣ୍ଡା ଭଳି ପ୍ରାଥମିକ ସାମଗ୍ରୀର ଦାମ୍ ବର୍ଷକୁ ବର୍ଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ମୂର୍ତ୍ତିର ବିକ୍ରି ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ୁନଥିବାରୁ କାରିଗରଙ୍କ ଲାଭାଂଶ ପ୍ରାୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଉଛି।
କଟକ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରର କାରିଗରମାନେ ପୂର୍ବରୁ ମହାନଦୀ, କାଠଯୋଡ଼ି ଓ କୁଆଖାଇ ନଦୀପଠାରୁ ମାଟି ଆଣୁଥିଲେ। ମାତ୍ର ଏବେ ସେଠାରୁ ମାଟି ଉଠାଇବା ଉପରେ କଟକଣା ଓ ସହରୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବାଙ୍କୀ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା କିମ୍ବା ଉପକଣ୍ଠ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରୁ ଚଢ଼ା ଦାମ୍ରେ ଚିଟାମାଟି କିଣିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ସହର ଭିତରେ ଜାଗା ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ କାରିଗରମାନେ ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ପାଲ ଟାଣି ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ୁଛନ୍ତି। ଅସମୟ ଲଘୁଚାପ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ପାଲ ଭିତରେ ପାଣି ପଶିଯାଉଛି ଏବଂ ଆଦ୍ରତା ଯୋଗୁଁ କଞ୍ଚା ମୂର୍ତ୍ତି ଶୁଖିପାରୁନାହିଁ।
ରଙ୍ଗ ଓ ସାଜସଜ୍ଜା ଦର ବୃଦ୍ଧି: ରାଜଧାନୀ ବଜାରରେ ଏବେ ରାସାୟନିକ ଓ ଜୈବିକ ରଙ୍ଗ, ସୁତୁଲି, ଜୋରି ଓ ନଡ଼ାର ଦାମ୍ ଗତବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ୨୦%ରୁ ୩୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି.
ଉଚିତ୍ ମୂଲ୍ୟର ଅଭାବ: କଟକ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରମୁଖ ପୂଜା କମିଟିଗୁଡ଼ିକ ବିରାଟକାୟ ମୂର୍ତ୍ତି ବାବଦରେ କିଛି ପାରିଶ୍ରମିକ ଦେଉଥିଲେ ବି, ଛୋଟ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ଓ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକମାନେ ଆଶାମୁତାବକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହାନ୍ତି।
କଟକର ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା କୁମ୍ଭାରସାହିର କାରିଗରମାନଙ୍କ କହିବା କଥା, “ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଯଦି କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ମାଟି ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସହର ଭିତରେ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି ପାଇଁ ସ୍ଥାୟୀ ସେଡ୍ (Shelter) ନମିଳେ, ତେବେ ଟ୍ୱିନ୍ ସିଟିରୁ ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ମାଟି କଳା ଧୀରେ ଧୀରେ ହଜିଯିବ।”
