ବିଶ୍ୱ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଦିବସ ପଛରେ ରହିଛି ଜଣେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ଯୋଗଦାନ: ଜାଣନ୍ତୁ କିଏ ଏହି ଓ.ପି. ଶର୍ମା?
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯ ତାରିଖରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ‘ବିଶ୍ୱ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଦିବସ’ (World Photography Day) ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ରେ ଗୋଟିଏ କ୍ଲିକ୍ କରି ଆମେ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ଫଟୋ ଉଠାଇ ନେଉଛୁ। ହେଲେ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି, ଏହି ଦିନଟିକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ମାନ୍ୟତା ଦେବା ପଛରେ ରହିଛି ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଫଟୋଗ୍ରାଫରଙ୍କ ବର୍ଷ ବର୍ଷର ମହାନ ସଂଗ୍ରାମ ଓ ଯୋଗଦାନ?
୧୮୩୯ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଫଟୋଗ୍ରାଫିର ଯାତ୍ରା
ଫଟୋଗ୍ରାଫିର ଇତିହାସ ବେଶ୍ ପୁରୁଣା। ୧୮୩୭ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ଲୁଇସ ଡାଗୁଏର ଏବଂ ଜୋସେଫ ନିସେଫୋର ନିଏପ୍ସ ମିଶି ‘ଡାଗୁଏରୋଟାଇପ୍’ ନାମକ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ। ୧୮୩୯ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୯ ତାରିଖରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ସରକାର ଏହି ଉଦ୍ଭାବନର ପେଟେଣ୍ଟ୍ କିଣି ନେଇ ଏହାକୁ ସାରା ବିଶ୍ୱବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ “ମାଗଣା ଉପହାର” (Free gift to the world) ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।
କିଏ ଏହି ଓ.ପି. ଶର୍ମା?
ଓ.ପି. ଶର୍ମା (O.P. Sharma) ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ତଥା ନାମଜାଦା କ୍ୟାମେରା ଶିଳ୍ପୀ। ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ଆଗ୍ରାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଓ.ପି. ଶର୍ମା ବୃତ୍ତିରେ ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ମୋଡର୍ଣ୍ଣ ସ୍କୁଲ’ ଏବଂ ‘ତ୍ରିବେଣୀ କଳା ସଙ୍ଗମ’ରେ ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ସେ କେବଳ ଅନେକ ନୂଆ ଫଟୋଗ୍ରାଫରଙ୍କୁ ଗଢ଼ି ନାହାନ୍ତି, ବରଂ ବଲିଉଡର ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସିନେମା (ଯେପରିକି ‘ସିଦ୍ଧାର୍ଥ’, ‘ଛୁପା ରୁସ୍ତମ୍’) ପାଇଁ ଷ୍ଟିଲ୍ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।
ଫ୍ରାନ୍ସ ସରକାରଙ୍କ ଘୋଷଣାର ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦିନଟିକୁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ‘ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଦିବସ’ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉନଥିଲା। ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଓ.ପି. ଶର୍ମା ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଇତିହାସ ପଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯, ୧୮୩୯ର ସେହି ଐତିହାସିକ ତାରିଖ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଥିଲେ। ସେ ବିଚାର କଲେ ଯେ, ସାରା ବିଶ୍ୱର ଫଟୋଗ୍ରାଫରଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଦିନଟି ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଏହାପରେ ସେ ନିଜେ ଗଢ଼ିଥିବା ‘ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଫଟୋଗ୍ରାଫିକ୍ କାଉନ୍ସିଲ୍’ (IIPC) ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୧୫୦ ଜଣ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଫଟୋଗ୍ରାଫର ଏବଂ ଆମେରିକାର ‘ଫଟୋଗ୍ରାଫିକ୍ ସୋସାଇଟି ଅଫ୍ ଆମେରିକା’ ଓ ବ୍ରିଟେନର ‘ରୋୟାଲ ଫଟୋଗ୍ରାଫିକ୍ ସୋସାଇଟି’କୁ ଚିଠି ଲେଖି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।ତାଙ୍କର ଏହି ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଯୋଗୁଁ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯କୁ ‘ବିଶ୍ୱ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଦିବସ’ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିଲା ଓ ପାଳିତ ହେଲା।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର କୋର୍ସକେ ଆରା ଏହାକୁ ଅନଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଇଭେଣ୍ଟର ରୂପ ଦେଇଥିଲେ। ଆଜି ସାରା ବିଶ୍ୱ ଯେତେବେଳେ କ୍ୟାମେରାର ଏହି ଯାଦୁକରୀ ଦୁନିଆକୁ ଉତ୍ସବ ଆକାରରେ ପାଳନ କରୁଛି, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିଟି ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ଓ.ପି. ଶର୍ମାଙ୍କ ଅବଦାନ ଏକ ଗୌରବର ବିଷୟ।
