ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ: ଫର୍ମ-୬ ରୁ ହଟିଲା ବିବାଦୀୟ ଏସ.ଆଇ.ଆର (SIR) ଧାରା
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ (ECI) ନିଜର ଅନଲାଇନ୍ ଭୋଟର ପଞ୍ଜୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି। ଆୟୋଗ ECINet ପୋର୍ଟାଲରେ ଥିବା ‘ଫର୍ମ-୬’ରୁ ବିବାଦୀୟ ‘ବିଶେଷ ଗହନ ସଂଶୋଧନ’ (SIR) ଘୋଷଣାନାମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ହଟାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ‘ଦି ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଏକ୍ସପ୍ରେସ’ର ଏକ ବିଶେଷ ତଦନ୍ତମୂଳକ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇବାର ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ନିଜର ପୂର୍ବ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବଦଳାଇ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
କ’ଣ ଥିଲା ମୂଳ ବିବାଦ? ୧୯୬୦ ରଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଲେକ୍ଟରସ ରୁଲ୍ସ ଅନୁଯାୟୀ, ଫର୍ମ-୬ ହେଉଛି ନୂଆ ଭୋଟର ପଞ୍ଜୀକରଣ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଫର୍ମ। ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ କେନ୍ଦ୍ର ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ନିକଟରେ ଏହି ଫର୍ମରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ସଂଶୋଧନ କରିବାର ଅଧିକାର ରହିଛି। ମାତ୍ର, SIR ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅନଲାଇନ୍ ଫର୍ମ-୬ ଭିତରେ ନୂତନ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ SIR ଘୋଷଣାନାମା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ପୂର୍ବରୁ SIR ତାଲିକାରେ ଥିଲେ କି ନାହିଁ ତାହା ଦର୍ଶାଇବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଆୟୋଗଙ୍କ ଅନ୍ତରୀଣ ବିରୋଧ: ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ଭିତରେ ହିଁ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ବିବେକ ଯୋଶୀ ଏବଂ ସୁଖବୀର ସିଂହ ସାନ୍ଧୁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ‘ଗେରଆଇନୀ’ ଏବଂ ‘ଅନଧିକୃତ’ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ କଡ଼ା ଆପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମତରେ, ବିନା ଆଇନଗତ ସଂଶୋଧନରେ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଫର୍ମର ରୂପରେଖ ବଦଳାଇବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲ୍ ଥିଲା।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି: ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ପରେ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଦଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ଏହି ନିୟମକୁ କେବଳ SIR ଚାଲୁଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ସୀମିତ ରଖାଯାଇଥିଲା। ମାତ୍ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଆୟୋଗ ଏହାକୁ ଫର୍ମ-୬ ରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥକ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ECINet ପୋର୍ଟାଲରେ ଫର୍ମ-୬ କେବଳ ନିଜର ମୂଳ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚାରେ ଉପଲବ୍ଧ ରହିଛି। ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ SIR ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଛି, ସେଠାରେ ଏହି ଘୋଷଣାନାମାକୁ ଫର୍ମ-୬ ର ଅଂଶ ନକରି, ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୃଥକ ଦସ୍ତାବିଜ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। ଏହା ସହିତ ଆୟୋଗ ନିଜର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବୈଠକ ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମଧ୍ୟ ସୁଧାର ଆଣିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି।
