୧୯ ମାସ ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସହ ଧକ୍କା ହେଲା SpaceX ରକେଟ୍!

ସ୍ପେସ୍-ଏକ୍ସ ଫାଲକନ୍ ୯ (SpaceX Falcon 9) ରକେଟର ଉପର ଭାଗ (Upper stage) ବୁଧବାର, ଅଗଷ୍ଟ ୫ ତାରିଖ ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ପ୍ରାୟ ୨:୩୫ (ET) ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଧକ୍କା ଦେଇଛି। ଏହି ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଧକ୍କା ଚନ୍ଦ୍ରର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଥିବା ଆଇନଷ୍ଟାଇନ୍ (Einstein) ଏବଂ ବେଲ୍ (Bell) ଗର୍ତ୍ତ (craters) ନିକଟରେ ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ପ୍ରାୟ ୫,୪୦୦ ମାଇଲ୍ ବେଗରେ ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ରକେଟ୍ ପାର୍ଟଟି ୨୦୨୫ ଜାନୁଆରୀ ୧୫ ରୁ ମହାକାଶରେ ଭାସୁଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଇହା ‘ବ୍ଲୁ ଘୋଷ୍ଟ’ (Blue Ghost) ଏବଂ ‘ରେସିଲିଏନ୍ସ’ (Resilience) ଲ୍ୟାଣ୍ଡରଗୁଡ଼ିକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ନେଇଯିବା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର-ପରିକ୍ରମା କକ୍ଷପଥରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୧୯ ମାସ ପରେ, ଏହାର ଗତିପଥ ପରିଶେଷରେ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠ ସହିତ ମିଶିଥିଲା (ଧକ୍କା ହୋଇଥିଲା)।
ପରୋକ୍ଷ ନିରୀକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଧକ୍କା ବିଷୟରେ ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା: ଚିଲିରେ ଥିବା ‘ଭେରୀ ଲାର୍ଜ ଟେଲିସ୍କୋପ୍’ (Very Large Telescope) ବ୍ୟବହାର କରି ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ସୋଡିୟମ୍ ଏବଂ ଲିଥିୟମ୍ ଗ୍ୟାସର ଧୂଆଁ/ବାଷ୍ପ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମାସାଚୁସେଟ୍ସରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୋଡିୟମ୍ ନିର୍ଗମନକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏକ ଲୁନାର୍ ଅରବିଟର୍ (ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣକାରୀ ଉପଗ୍ରହ) ଏହି ନୂତନ ଗର୍ତ୍ତର ଛବି ନେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଦୁଇଟି ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ:
୧. ଏହା ରକେଟର ଦ୍ୱିତୀୟ (ଉପର) ଭାଗ ଅଟେ, ପୁନଃବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ବୁଷ୍ଟର୍ ନୁହେଁ।
୨. ଏହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୨ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫାଲକନ୍ ୯ ଧକ୍କାଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ଘଟଣା, ଯେଉଁଥିରେ ୨୦୧୫ ମସିହାର ଏକ ଅଲଗା ରକେଟ୍ ଭାଗ ସାମିଲ ଥିଲା।
ଏହି ଗତିପଥ ପ୍ରଥମେ ‘ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ପ୍ଲୁଟୋ’ର ବିଲ୍ ଗ୍ରେ (Bill Gray) ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଣନା କରାଯାଇଥିଲା; ଏବଂ ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଧ୍ୟୟନଟି ଏକ ପ୍ରି-ପ୍ରିଣ୍ଟ (preprint) ଅଟେ, ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୀକ୍ଷା (peer-reviewed) ହୋଇନାହିଁ।
ସନ୍ଦର୍ଭ: ନିମ୍ନ-ପୃଥିବୀ କକ୍ଷପଥ (Low-Earth orbit) ବାହାରେ ଥିବା ମହାକାଶ ଆବର୍ଜନା (space debris) ଟ୍ରାକ୍ କରିବା ପାଇଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ — ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିଯାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାରୁ ଏହି ସମସ୍ୟା ଆଗକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି।
(ସୂତ୍ର: ସିବିଏସ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ / CBS News)